Bà mẹ 4 con Vân Trang vô địch Y Tý 42 km và màn đáp trả body-shaming đầy bản lĩnh

LÀO CAI – Khi đồng hồ ở khu vực về đích chỉ 4 giờ 26 phút, Vân Trang (Jang Doll) xuất hiện giữa những cánh rừng Tây Bắc như một điểm sáng của giải chạy Y Tý Mùa Vàng 2026. Cô về nhất nội dung nữ cự ly 42 km, nhưng chiến tích được nhắc đến nhiều nhất lại nằm ở bảng tổng sắp: top 2 chung cuộc toàn giải, chỉ xếp sau một nam runner. Điều đó đồng nghĩa với việc trong số hàng trăm vận động viên nam lẫn nữ ngày hôm ấy, cô đã vượt qua gần như toàn bộ để đứng trên bục vinh quang. Nếu biết Vân Trang sinh năm 2026 và đang làm mẹ của bốn đứa trẻ, con số 4 giờ 26 phút trên địa hình có gần 1.300 m độ cao tích lũy còn đáng nể hơn nhiều. Không chỉ là một danh hiệu, đó là câu trả lời cho bất cứ ai từng nghĩ phụ nữ sau nhiều lần sinh nở không thể theo đuổi thể thao đường dài. Trong mắt nhiều runner kỳ cựu, đây là một trong những màn trình diễn bền bỉ và đầy bản lĩnh của đường chạy Tây Bắc mùa lúa chín. Giải chạy Y Tý Mùa Vàng diễn ra ngày 6/9, đưa các vận động viên đến Lào Cai, nơi có đỉnh Lảo Thẩn cao 2.860 m so với mực nước biển. Cung trail dài 42 km có tổng độ cao tích lũy hơn 1.300 m. Độ dốc gắt, không khí loãng ở vùng cao cùng những đoạn leo núi liên tục là thử thách thật sự, không phải kiểu đường chạy bằng phẳng quen thuộc ở các thành phố. Dưới áp lực đó, thể lực của mỗi runner gần như bị bào mòn từng km, và sai lầm nhỏ về phân phối sức có thể trả giá bằng việc dừng lại giữa đường. Chia sẻ với phóng viên, Vân Trang kể về khoảnh khắc tưởng như cơ thể đã cạn năng lượng trên những đoạn dốc. Cô nói: “Cự ly 42 km có những đoạn dốc khiến cơ thể gần như cạn năng lượng. Lúc ấy em chỉ tập trung vào từng đoạn đường trước mắt, giữ nhịp thở, phân phối sức và bổ sung năng lượng đúng lúc. Em luôn tự nhắc mình: ‘Cứ bình tĩnh, còn sức là còn cơ hội’. Sức bền này đến từ sự đều đặn và kỷ luật. Ngoài chạy bộ, em kết hợp gym, bơi và các bài tập bổ trợ để tích lũy thể lực từng ngày”. Cách Vân Trang nói về việc tập luyện cho thấy cô không dựa vào may mắn. Muốn chạy nhanh trên đường núi, người chạy cần sức mạnh cơ bắp ở chân, sức bền tim phổi và khả năng kiểm soát tinh thần khi cơ thể mệt mỏi. Việc bổ sung gym, bơi lội và các bài tập phụ trợ giúp cô phòng tránh chấn thương, giữ được nhịp chạy ổn định trong nhiều giờ liên tục. Với bốn con nhỏ, cô cũng phải sắp xếp thời gian rất khoa học để vẫn hoàn thành vai trò làm mẹ nhưng không đánh mất đam mê trên đường chạy. Thế nhưng, ngay sau khi bước xuống bục nhận giải, thành tích của Vân Trang bất ngờ bị một bộ phận cư dân mạng mang ra bàn tán với những lời lẽ khó nghe. Thay vì nhắc đến quãng đường 42 km, tổng độ cao hơn 1.300 m hay vị trí thứ hai toàn đoàn, họ lại tập trung vào vòng một tự nhiên của cô dưới bộ đồ thể thao bó sát. Có người còn dùng cụm từ thô thiển “vác 2 quả bưởi đi chạy” để giễu cợt ngoại hình của một vận động viên đang tận hưởng niềm vui chiến thắng. Không chọn cách im lặng, nhà vô địch Y Tý lập tức có màn đáp trả sòng phẳng và cá tính. Cô nói thẳng: “Em nói thật chứ em đố ai vác 2 quả bưởi chạy 42 km hay 55 km đường núi đấy! Em chạy bằng đôi chân chứ có phải chạy nhờ ngoại hình đâu mà mang em lên nhóm nói này nói kia? Người ta thấy áp lực, em lại thấy đó là động lực ‘tiếp tế vitamin C’ cho tinh thần. Quan trọng là em vẫn về đích, vẫn vui khỏe. Còn phán xét thì cứ phán xét, em chạy bằng chân của mình, không chạy bằng miệng thiên hạ”. Màn phản pháo của Vân Trang nhanh chóng tạo ra làn sóng đồng tình trong cộng đồng chạy bộ. Nhiều người cho rằng hành động của cô không chỉ bảo vệ chính mình mà còn đại diện cho các nữ runner thường xuyên bị soi mói ngoại hình dù đã nỗ lực rất nhiều trong tập luyện. Trên đường chạy, ai cũng đổ mồ hôi, ai cũng có thể mệt, nhưng để hoàn thành 42 km địa hình núi cao không phải điều dễ dàng với bất kỳ ai. Vì vậy, việc quy chiếu mọi thứ về ngoại hình là cách nhìn thiếu công bằng với phụ nữ thể thao. Chân chạy người Hà Nội thẳng thắn bày tỏ mong muốn đám đông nên có cái nhìn văn minh hơn với các “bóng hồng” thể thao. Cô chia sẻ: “Phụ nữ chơi thể thao điều đáng được nhìn nhận trước tiên phải là sự nỗ lực và thành tích. Ngoại hình là câu chuyện của mỗi người, còn thành tích là kết quả của hàng năm trời tập luyện. Khi nhìn một cô gái trên đường chạy, em mong mọi người nhìn thấy một người đang nỗ lực chinh phục giới hạn của chính mình”. Quan điểm này nhanh chóng nhận được nhiều sự ủng hộ vì nó chạm đúng vấn đề mà không ít nữ vận động viên đang gặp phải: luôn bị đánh giá qua ngoại hình thay vì qua kết quả rèn luyện. Đứng trước câu hỏi liệu có chọn trang phục kín đáo hoặc rộng rãi hơn để né tránh ánh nhìn soi mói, Vân Trang dứt khoát nói: “Trang phục thể thao trước hết phải thoải mái và an toàn. Nếu mình thay đổi bản thân chỉ vì sợ lời soi mói thì có lẽ mình sẽ luôn phải sống theo ánh mắt của người khác. Em chọn tập trung vào đường chạy và mục tiêu của mình. Marathon dạy em rằng không phải lúc nào mình cũng chạy trong điều kiện hoàn hảo. Cuộc sống cũng vậy. Những lời khen làm mình vui, lời chê giúp mình nhìn lại, còn những lời thiếu thiện chí thì mình học cách bỏ qua”. Lời nói của cô cho thấy một tinh thần thể thao trưởng thành. Chạy bộ, nhất là chạy địa hình đường núi, không phải lúc nào cũng diễn ra theo ý muốn. Trời có thể mưa, đường có thể trơn, cơ thể có thể xuống sức. Vận động viên giỏi không phải người luôn chạy trong điều kiện lý tưởng mà là người biết cách thích nghi với khó khăn. Và Vân Trang đã áp dụng đúng triết lý đó vào cách đối diện với những lời khiếm nhã trên mạng xã hội. Cô không để người khác chi phối cảm xúc, không từ bỏ sự thoải mái của bản thân chỉ để làm hài lòng số đông. Câu chuyện của Vân Trang cũng đặt ra một vấn đề lớn hơn: xã hội vẫn còn định kiến về phụ nữ thể thao, đặc biệt với những người có vóc dáng không theo chuẩn mực truyền thống. Một nữ runner có thể vừa làm mẹ, vừa chạy ultra trail, vừa đạt thành tích cao, nhưng nếu cô ấy không may sở hữu một đặc điểm ngoại hình dễ bị chú ý, mọi nỗ lực dường như bị che lấp bởi những bình luận thiếu tôn trọng. Điều đó không chỉ gây tổn thương cho cá nhân mà còn tạo ra rào cản vô hình khiến nhiều phụ nữ ngại tham gia thể thao. Thực tế, phụ nữ chinh phục các giải chạy đường núi ngày càng nhiều ở Việt Nam. Họ tập luyện cùng lúc với việc chăm sóc gia đình, công việc và cả những dư luận xã hội. Thành tích của họ xứng đáng được ghi nhận bằng những con số, bằng thời gian về đích và bằng sự kiên trì trong quá trình chuẩn bị. Chính vì thế, Vân Trang không chỉ chiến thắng trên đường chạy mà còn đang chiến thắng ở một cuộc đua khác, cuộc đua chống lại định kiến và lối suy nghĩ thiếu văn minh. Hào quang tại Lảo Thẩn khép lại, Vân Trang đã đặt mục tiêu chinh phục cự ly Ultra Trail khốc liệt hơn ở giải chạy VMM 70 km sắp tới. Cuối năm, cô dự định thử sức ở nội dung 100 km. Với một người mới vừa chạy 42 km đường núi trong 4 giờ 26 phút, quãng đường dài gấp đôi hoặc gấp ba là thử thách hoàn toàn khác. Kỹ thuật leo dốc, khả năng tự kiểm soát nhịp độ ban đêm, chiến lược ăn uống giữa đường và tâm lý vượt qua cơn khủng hoảng đều sẽ được đẩy lên mức tối đa. “Hãy cứ để thành tích lên tiếng. Mình không cần trở thành phiên bản mà người khác muốn nhìn thấy. Chỉ cần mỗi ngày trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình là đủ”, Vân Trang bày tỏ sự quyết tâm cho hành trình tiếp theo. Đây không phải lời nói suông của một người chỉ biết chạy theo phong trào. Cô đã chứng minh bằng mồ hôi trên các cung đường Y Tý, bằng khối lượng tập luyện đều đặn và bằng cả cách cô đối diện với những lời chê bai khiếm nhã. Ở một góc nhìn tích cực, câu chuyện của Vân Trang có thể truyền cảm hứng cho nhiều phụ nữ đang ngần ngại bắt đầu chạy bộ. Không ai sinh ra đã sẵn sàng chạy ultra trail. Hành trình luôn bắt đầu từ những bước chạy ngắn, từ việc dậy sớm tập luyện, từ việc vượt qua cảm giác ngại ngùng khi xuất hiện trước đám đông. Và khi một người phụ nữ đủ kiên trì, thành tích sẽ tự khắc nói lên giá trị của họ. Điều quan trọng không phải là người khác nhìn bạn ra sao mà là bạn chọn sống như thế nào. Vân Trang đã chọn sống với đam mê, chọn chạy hết mình và chọn không để những lời xì xào chi phối. Cô từng nói “chạy bằng đôi chân, không chạy bằng miệng thiên hạ”. Với cách nghĩ đó, những chặng đường tiếp theo của cô hứa hẹn sẽ còn đáng chú ý hơn nữa, không chỉ vì thành tích mà còn vì tinh thần thể thao đáng trân trọng mà cô mang lại cho cộng đồng.