Hệ thống Perk của Overwatch 2: khi Blizzard đưa bản vá vào giữa trận đấu

Trong cuốn sổ theo dõi của tôi có một trang chỉ ghi đúng một dòng, đề ngày 12 tháng 2: "Bastion lấy lại Khả năng Tự sửa chữa." Khả năng đó biến mất khỏi trò chơi khi Overwatch 2 ra mắt. Nó không quay lại bằng một bản vá cân bằng quen thuộc, mà bằng một hệ thống mới tên là Perk — những nâng cấp được mở khóa ngay trong trận, không chọn trước khi trận bắt đầu.

Cách đó vài dòng, tôi ghi thêm: "Orisa có lại khiên." Đây là hai trong số nhiều Perk được thiết kế để trả về những kỹ năng từng bị xóa khỏi trò chơi. Tôi gọi chúng là sức mạnh bóng ma.

Đó là lý do tôi ngồi lại viết bài này. Lần đầu tiên sau nhiều năm, Blizzard không sửa con số của một kỹ năng. Họ dựng thêm một tầng sức mạnh nằm giữa trận đấu, và tôi không chắc cộng đồng đã nhận ra cánh cửa đó mở về đâu.

Cách hệ thống vận hành

Perk có hai bậc. Mỗi tướng trong trận có một thanh cấp độ riêng, và trong một trận đấu thông thường, thanh đó lên cấp hai lần. Cấp một mở nhóm Perk Nhỏ. Cấp hai mở nhóm Perk Lớn. Ở mỗi bậc, người chơi chọn một trong các lựa chọn dành cho tướng mình đang cầm.

Nguồn kinh nghiệm gồm bốn thứ: chơi mục tiêu, hạ gục và hỗ trợ hạ gục, hồi máu đồng đội, và cứu đồng đội. Không nguồn nào đến từ việc đi lẻ ở sườn bản đồ. Đây là lựa chọn thiết kế có chủ đích, và nó quan trọng hơn vẻ ngoài của nó.

Cơ chế đổi tướng là phần đáng chú ý nhất. Đổi tướng đưa người chơi về cấp một, nhưng khi quay lại tướng cũ, Perk mở khóa nhanh hơn lần đầu.

Blizzard cho biết các tướng mới sẽ được bổ sung Perk, và các đợt cập nhật diễn ra cách mỗi mùa giải một lần. Với một trò chơi đã vận hành nhiều năm, đây là lời hứa về một lịch trình dài hạn, không phải một sự kiện đơn lẻ.

Ba hệ quả chưa ai có số liệu để phản bác

Hệ quả đầu tiên là xu hướng tuyết lăn. Một đội thắng giao tranh sớm sẽ mở Perk sớm hơn. Họ dùng Perk đó để thắng giao tranh tiếp theo, rồi giữ lợi thế cho giao tranh cuối. Đây là vòng lặp dương tính, thứ mà bất kỳ ai từng dựng biểu đồ hai mươi phút cuối của một trận bóng đá đều nhận ra ngay. Tôi từng dựng biểu đồ như vậy cho một phim tài liệu về Bundesliga. Khi đội đang dẫn bàn được trao thêm quyền thay người, khoảng cách không thu hẹp. Nó nới ra.

Hệ quả thứ hai là giá trị của tuyển thủ đa tướng tăng lên. Nếu một người chơi thành thạo ba tướng trong cùng một vai, họ có ba đường mở Perk khác nhau và ba cách gây áp lực lên đối phương. Người chỉ chơi giỏi một tướng phụ thuộc hoàn toàn vào việc Perk của tướng đó có mạnh hay không — một biến số nằm ngoài tầm kiểm soát của họ.

Hệ quả thứ ba là chiến lược tích trữ Perk. Vì đổi tướng quay về cấp một nhưng mở nhanh hơn ở lần thứ hai, một đội có thể đổi tướng để phá tiến độ Perk của đối phương, rồi quay lại. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, tôi chưa thấy đội nào làm điều này. Nhưng tôi cũng chưa thấy ai thử. Đó là hai chuyện khác nhau, và tôi không muốn gộp chúng lại.

Sức mạnh bóng ma và khoảng trống dữ liệu

Nhóm Perk đáng lo nhất là nhóm trả về kỹ năng đã bị xóa. Những kỹ năng này từng bị gỡ vì Blizzard kết luận chúng phá vỡ vai trò của tướng trong đội hình.

Ở đây có một vấn đề tôi muốn nói thẳng. Không ai có tỷ lệ thắng của những Perk này. Không ai có tỷ lệ chọn. Không ai có dữ liệu về việc Perk nào thực sự mạnh ở bậc nào. Khi Schalke trống trơn, tôi mới nghe rõ tiếng nứt của cả một hệ thống — nhưng lúc đó tôi đã có năm năm dữ liệu để đối chiếu. Lần này thì không.

Khoảng trống dữ liệu luôn là nơi tôi dừng lại lâu nhất. Đoạn phim mất đi luôn chứa điều mà ai đó không muốn ta biết. Ở đây, thứ mất đi không phải một đoạn phim, mà là một quyết định: liệu chế độ xếp hạng và các giải đấu chuyên nghiệp có bật hệ thống Perk hay không. Bài giới thiệu chính thức không nói. Không có một dòng nào.

World Cup 2026 dạy tôi rằng bảng số không biết đá bóng. Nhưng một bảng số trống còn tệ hơn. Nó không sai. Nó chỉ không tồn tại.

So với phần còn lại của ngành

Blizzard không phải công ty đầu tiên thử tiến trình trong trận. Apex Legends có khiên tiến hóa, Paladins có hệ thống trang bị theo trận, và Fortnite từng thử nâng cấp vũ khí theo cấp độ.

Điểm khác biệt nằm ở quy mô. Perk được thiết kế riêng cho từng tướng, không dùng chung một bảng chỉ số. Với một trò chơi có hàng chục tướng, đây là khối lượng thiết kế khổng lồ, và khối lượng cân bằng theo sau còn lớn hơn.

Về phía kinh doanh, đây là nước đi giữ chân người chơi. Nhiều thời gian trong trận hơn nghĩa là nhiều lượt mua vật phẩm trang trí hơn. Nó cũng mở ra một dòng nội dung mới cho các nhà sáng tạo, từ bảng xếp hạng Perk đến hướng dẫn chọn Perk theo tình huống.

Nhưng nếu Perk bị coi là một cách bán sức mạnh, uy tín cạnh tranh của trò chơi sẽ bị đặt dấu hỏi. Không có thông tin nào cho thấy Blizzard đi theo hướng đó. Cũng chưa có thông tin nào loại trừ nó.

Góc nhìn phản trực giác

Phần lớn phân tích tôi đọc về hệ thống Perk tập trung vào cân bằng: Perk nào mạnh, tướng nào được lợi, đội nào phù hợp. Tôi cho rằng đó là câu hỏi sai, ít nhất là ở thời điểm này.

Vấn đề lớn hơn là khóa phiên bản. Các giải đấu thi đấu trực tiếp thường khóa phiên bản trò chơi trước ngày thi đấu vài tuần. Nếu một giải khóa phiên bản trước khi Perk ra mắt, khán giả xem một trò chơi khác với trò chơi họ chơi ở nhà. Nếu giải dùng phiên bản mới, các đội chỉ có vài tuần để tối ưu một hệ thống chưa ai hiểu. Cả hai lựa chọn đều có giá, và cả hai đều chưa được giải quyết.

Vấn đề thứ hai là khán giả. Overwatch vốn đã khó xem với người mới. Thêm một tầng tiến trình trong trận nghĩa là bình luận viên phải giải thích thêm một lớp thông tin mỗi lần một tướng lên cấp. Nếu giao diện không hiển thị rõ, người xem phổ thông sẽ mất dấu trận đấu. Doanh thu của một giải đấu không đến từ người hiểu Perk Lớn của mọi tướng. Nó đến từ người chỉ muốn biết ai thắng.

Vấn đề thứ ba ít được nhắc hơn: nếu Perk không được bật trong chế độ xếp hạng, toàn bộ cuộc thảo luận này vô nghĩa với thể thao điện tử chuyên nghiệp. Tuyển Đức không sụp đổ trên sân, họ sụp đổ trước đó, trong phòng họp. Một hệ thống cạnh tranh cũng vậy: nó rạn ở lớp quyết định trước khi rạn trên sóng truyền hình.

Tôi viết phim tài liệu để trả lời câu hỏi, không phải để xác nhận câu trả lời. Câu hỏi ở đây chưa có câu trả lời.

Điều tôi đang chờ

Có một thứ trong hệ thống này tôi cho là tốt, và tôi muốn nói rõ trước khi bị cuốn vào phần hoài nghi. Perk Nhỏ được thiết kế riêng cho từng tướng, không phải chỉ số cộng chung. Đó là lựa chọn hướng tới việc giữ cá tính của từng tướng, thay vì làm phẳng mọi thứ thành một bảng số.

Nhưng một pha bóng để đời thường bắt đầu từ một đường chuyền không ai nhớ. Perk Nhỏ là đường chuyền đó. Nếu nó hoạt động, nó sẽ không xuất hiện trên tiêu đề. Nếu nó hỏng, tất cả sẽ đổ lỗi cho Perk Lớn.

Điều tôi đang chờ không phải danh sách Perk đầy đủ. Điều tôi đang chờ là một thông báo: hệ thống này có được bật trong chế độ xếp hạng và trong các giải đấu chuyên nghiệp hay không. Mọi thứ khác chỉ là suy đoán cho tới khi dòng đó xuất hiện.

Và nếu dòng đó không bao giờ xuất hiện, có lẽ chúng ta đã có câu trả lời rồi.